Zoals er nog altijd links wordt opgestegen, gaat ook nog steeds het fabeltje in de rondte dat rijden op asfalt niet goed, niet gezond of niet zo best zou zijn.

De aanname dat rijden op asfalt slecht is, komt voort uit het rijden op asfalt met beslagen hoeven. Meer dan op andere ondergronden krijg je nu met de nadelen van hoefijzers te maken:

  • gebrek aan schokdemping
  • doorglijden
  • uitglijden
  • overbelasting van pezen (door door/uitglijden

Omdat beslagen hoeven nog altijd de norm zijn, worden conclusies over ondergronden ook gerelateerd aan beslagen hoeven. Als een beslagen hoef op zachte ondergrond beweegt is er nog enige schokdemping, doordat de straal meedraagt, doordat de hoef wegzinkt in de ondergrond. Ook voorkomt een zachte ondergrond, zoals zand, het uitglijden of doorglijden van de hoef. Een plotselinge verandering van spanning, is belastend voor de pezen. Niet voor niets heeft mul zand nog steeds terecht de hoofdprijs op peesproblemen. Als een paard zich wil afzetten in mul zand, glijdt de hoef bij de afzet weg. De pezen komen even zonder spanning en dan plots komt er met een ruk wel weer spanning op. Dit geeft de grootste kans op peesproblemen. Een paard dat beslagen op asfalt loopt, glijdt ook telkens een stukje door, dat is zelfs in stap al te zien en zelfs op een droge ondergrond. (Laat staan wat er gebeurt in draf op nat asfalt of natte klinkers…)

Een onbeslagen voet zal daarentegen prima functioneren op asfalt. De hoef en het onderbeen hebben van zichzelf voldoende schokdempende onderdelen om de klappen op te vangen:

  • hoefmechanisme (het uitzetten van de hoef zorgt ervoor dat een deel van de impact gebruikt wordt voor het uitzetten van de hoef)
  • het doorveren van het onderbeen (de remweg wordt verlengd en zo worden de krachten over een langere tijdsspanne uitgesmeerd, waardoor de kracht per tijdseenheid aanzienlijk verlaagt, vergelijkbaar met de kreukelzone van een auto)
  • het samendrukken van straal en bovengelegen straalkussen vangen ook grotendeels de krachten op van de ‘botsing’ met de ondergrond
  • de hoefwand bestaat uit hoornpijpjes die een een spiraalachtige structuur hebben waardoor ze de energie van de botsing kunnen opnemen, zoals de springveren in een matras
  • de pezen rekken uit en nemen dus energie op en deze komt weer vrij bij de afzet, zoals een uitgerekte veer die weer terugveert

Kortom; de evolutie heeft echt wel nagedacht over beweging op harde ondergrond. De herverwilderde paarden in de V.S. lopen ook in de Rocky Mountains zonder kussentjes onder hun voet gebonden.

Ten opzichte van (mul) zand, is asfalt dus een relatief makkelijke ondergrond voor paarden en geeft de minste kans op peesblessures, mits je zonder ijzers rijdt.

Uit wetenschappelijk onderzoek kwam naar voren dat asfalt een grotere impact geeft dan een verende ondergrond. Iets wat je zo ook al had kunnen bedenken natuurlijk.  Wat ze onderzocht hebben kun je vergelijken met ‘we laten een auto tegen een betonnen muur, tegen een berg zand en tegen een muur met kussens rijden’. En wat komt eruit; de betonnen muur geeft de grootste krachten, want die veert niet mee. No shit Sherlock…. Maar net als bij een auto, is bij de hoeven ook zo, het gaat er ook om hoe de krachten van de botsing verdeeld worden. Daarom hebben we tegenwoordig een kreukelzone, zodat die kracht intern over een grotere tijd wordt verdeeld.

Dus i.p.v. grafiekje A, grafiekje B. De totale kracht is even groot, alleen de piek wordt lager door de tijd van de botsing te verlengen. Dus in plaats van dat je kijkt naar de kracht op de neus van de auto, de kracht van de grond op de hoef, moet je kijken naar de krachtverdeling ná de botsing in de auto, ín de hoef.

Een botsing met een betonnen muur overleef je niet zonder kreukelzone en zonder autogordel die eerst nog even doorschiet en dan pas blokkeert (remtijd verlengen).

Zo werkt de paardenhoef ook, die heeft ook een soort ‘kreukelzone’, alleen is de kreukelzone van een auto een plastische vervorming (veert niet meer terug) en de paardenhoef elastisch (de vervorming veert wel weer terug naar de beginvorm).

Kijk eens naar een tennisbal die met een enorme kracht op een racket komt. De tennisbal deukt in en veert daarna weer terug:

Vergelijkbaar werkt de straal en het straalkussen in de hoef. De straal deukt in en absorbeert daarmee een deel van de botsing. Daarbij: de hoef zet uit, daarmee wordt ook een deel omgezet in ‘veerenergie’ als het ware, het onderbeen zakt door (zoals je ziet bij springen). Dit kun je vergelijken met de schokbreker van een auto.

Al dat ‘inveren’ en ‘indeuken’ kost kracht, wordt dus opgenomen en later weer omgezet als het wordt vrijgegeven. Als jij een veer uitrekt en je laat lost spring ie weer terug. Zo is de paardenvoet ook. Het onderbeen veert door en veert weer terug.

Daarom is een paard zo’n efficiënte loper. Het kost hém bijna geen energie om vooruit te komen, hij slaat de energie van de botsing op en zet die weer om in beweginsenergie later. Omdat een paard vooral uit peesjes bestaat, een soort veertjes, en niet uit spieren. Dus op asfalt kost veel minder moeite dan in zwaar zand. Ga jezelf ook maar na; ren je liever op asfalt of in mul duinzand…. Mul duinzand is een erkend pezenkiller. Het wegglijden van de hoef in het zand, dat zich als een bak met knikkers gedraagt, zorgt voor een plotselinge verandering van spanning, dát is een pezenkiller. Uitglijden ook. Peesblessures komen het meest voor bij dressuur (krappe rondjes draaien in zand) en het minst voor bij de drafbaanpaarden (lange stukken rechtuit harde ondergrond), in endurance komt het wel voor, maar voornamelijk icm mul zand of oververmoeidheid.

Het is wel van belang dat de hoef gezond is; de straal moet meedragen, om te kunnen werken als schokbreker. Het paard moet vlaklanden en niet op de toon landen. Bij traditioneel bekappen wordt vaak de straal teveel bijgesneden en worden de steunsels te lang gelaten. Een gezonde voet kan prima op asfalt functioneren en mocht het zo zijn dat slijtage van de hoeven de groei inhaalt, is er een beter optie dan stalen ijzers; hoefschoenen. Hoefschoenen doe je alleen dan aan wanneer het nodig is. Er zijn verschillende soorten hoefschoenen te koop via www.hoofwear.com, www. equischoen.com of de grotere ruitersportzaken Epplejeck, kramer, Divoza etc.

Over het algemeen kunnen de meeste paarden, na een overgangsperiode, zonder hoefschoenen over het asfalt. Dan moeten uiteraard wel de hoeven gezond zijn en gezonde hoeven krijgt een paard alleen als het niet meer op stal staat. Mest, urine en lang stilstaan zijn desastreus voor de hoefkwaliteit. Bij een gezonde hoef draagt de straal mee, zijn de steunsels niet te lang en is de hoefwand afgerond.