Arabesk

Hoefverzorging, gebitsverzorging en dagcursussen

hoefproblemen, voeding

Overgewicht door 24/7 ruwvoer

In de praktijk zien we steeds meer paarden die natuurlijk gehuisvest worden en onbeperkt toegang hebben tot ruwvoer. Helaas gaat het soms mis en worden veel paarden te zwaar van het misverstand dat ontstaan is door de boodschap ‘onbeperkt ruwvoer’. Overgewicht is heel erg ongezond voor paarden, omdat dit leidt tot verschillende vormen van hoefbevangenheid; van gevoelig lopen tot echte hoefbevangenheid waarbij het hoefbeen losscheurt van de wand. Lees hier wat je kunt doen om je paard toch natuurlijk te houden, maar tegelijkertijd overgewicht te voorkomen. Kijk eens kritisch naar het gewicht van je paard, voorkomen is beter dan genezen!

Veel paardeneigenaren voeren met de beste bedoelingen hun paarden onbeperkt ruwvoer en geen krachtvoer meer, omdat steeds bekender wordt dat paarden in het wild 60% van hun tijd besteden aan grazen en lopen en suikers en zetmeel niet gezond zijn voor een paard. Wilde paarden lopen zo’n 30 km per dag al grazend van heel arm en bijna hooiachtige begroeiing. In gedomesticeerde situaties zie je vaak dat het paard weliswaar een enorme ruif met onbeperkt hooi voor zijn neus heeft, maar niet die 30 km loopt. En daar gaat het vaak mis…… Overgewicht kan leiden tot insuline resistentie, of erger nog uiteindelijk hoefbevangenheid. Ook andere ziektes worden veroorzaakt door overgewicht; hartproblemen, huidproblemen, problemen met de darmen etc.  “Onbeperkt toegang tot ruwvoer” is helaas zijn eigen leven gaan leiden en mensen denken dat een paard zich onbeperkt moet kunnen volproppen. “Onbeperkt toegang tot ruwvoer” kan óók knabbelen aan wilgentakken zijn, tussen de voerbeurten door.

Hoe weet ik of mijn paard te dik is?

Wegen is natuurlijk het duidelijkst, soms kan dat bij een bedrijf bij een weegbrug, maar er zijn ook mobiele paardenweegschalen die rondreizen door Nederland. Een andere manier is om een meetlint te gebruiken. Een vuistregel is dat je de ribben van je paard moet kunnen voelen. Het zal je nog verbazen hoe vaak je die níet kunt voelen bij paarden. De manenkam mag ook absoluut niet hard en stijf aanvoelen.

Kijk ook naar de volgende bronnen:

 

Maar paarden hebben onbeperkt hooi nodig in de winter om zich warm te houden?

Paarden krijgen overgewicht doordat ze meer energie binnenkrijgen dan eruit gaat. In het wild vallen paarden in de winter ook af en komen in de zomer enorm aan. Dit mechanisme houdt ze uiteindelijk gezond en is overgewicht aan het eind van de zomer geen ramp. Onze gedomesticeerde paarden gaan ook goedgevuld de winter in, alleen de winter met weinig ruwvoer die komt nooit. We willen graag dat onze paarden het niet koud krijgen, dus verstrekken we ze onbeperkt hooi om de interne kachel van het paard warm te houden. In gedomesticeerde situatie moet het verschil tussen winter en zomer eigenlijk dus wat afgevlakt worden. Als ze rond de winter uitkomen, moeten ze na de winter niet zich óók nog eens vol kunnen stoppen als het weideseizoen begint. Je kunt ze dus beter in de zomer beperken in de voeropname en dan heb je ook vaak meer gelegenheid om meer te rijden doordat het langer licht is. Beter nog is voorkomen dat ze in de winter te dik worden.

Maar paarden die wennen aan onbeperkt ruwvoer stoppen toch vanzelf met eten?

Dat paarden een ingebouwde eetstop hebben blijkt voor veel rassen niet op te gaan. Veel sobere rassen eten gewoonweg door tot ze hoefbevangen zijn, maar ook arabieren, kwpn-ers en andere warmbloeden kunnen uiteindelijk te dik worden. Overgewicht is heel erg gevaarlijk voor paarden, in het minst erge geval worden de hoeven gevoelig, in het ergste geval raken ze hoefbevangen. Hoefbevangenheid is iets dat je te aller tijde moet zien te vermijden; het is namelijk cumulatief. Elke hoefbevangenheid wordt als het ware opgeslagen in de cellen van de hoef. De hoef kan wel herstellen, maar bij een tweede of derde aanval zal het herstel steeds moeizamer gaan, totdat er geen redden meer aan is. Ons advies is ook altijd bij een hoefbevangen paard om deze minimáál een jaar NIET op het gras te zetten en overgewicht terug te brengen.

Ook paarden die al jaren geen krachtvoer krijgen, of nooit krachtvoer hebben gekregen kunnen te dik worden van onbeperkt ruwvoer.

Hoe kan ik mijn paard laten afvallen?

Overgewicht is simpelweg het sommetje: de hoeveelheid energie die in het paard gaat – wat het paard gebruikt = energie die overblijft en die wordt opgeslagen als vet. Er moet dus minder energie, minder brandstof, het paard in en het liefst moet er meer gebruikt worden. Een combinatie dus van minder eten en meer bewegen. Alleen moet je wel ontzettend veel bewegen. Als mens moet je ook een uur wandelen om van 500 kcal af te komen. Heel intensief gaan rijden is voor de meeste ruiters geen oplossing, want dan praten we over drie a vier keer per week 20 – 30 km rijden. Bovendien moet de conditie van het paard eerst opgebouwd worden. De eerste stap kan het best gemaakt worden door de hoeveelheid voer te beperken; de voorkeur heeft stripbegrazing in de zomer. Als het gras ‘op’ is, is er aan de randjes altijd nog wel íets te knabbelen en desnoods leg je wilgentakken neer. Wilgentakken knabbelen is óók onbeperkt toegang tot ruwvoer. De tweede stap is meer intensieve arbeid; neem nog een stel bijrijders. Stel jezelf leuke uitdagingen bijvoorbeeld door in de app endomondo bij te houden hoeveel km je maakt. Wij streven altijd naar 100 km paardrijden per maand, ook voor onszelf.

Plaats de ruwvoervoorzieningen zo ver mogelijk uit elkaar en zorg voor kuddemaatjes die bij voorkeur de beweging stimuleren, maak paden in je weiland, zodat ze ook in hun vrije tijd meer meters maken. Zie hiervoor ons artikel , zo kun je zonder vaste omheiningen te plaatsen toch meer kilometers uit je perceel halen. http://www.jantineleeflang.nl/2017/04/16/maak-van-je-weiland-een-eenvoudige-mobiele-paddock-paradise/

Heb je niet de mogelijkheid om stripbegrazing of een paddock paradise te maken, omdat je op een pensionstal staat? Gebruik dan een graasmasker voor je paard, het is geen natuurlijke oplossing en ze vinden het niet fijn, maar de gezondheid van je paard gaat voor! De oorspronkelijke ‘uitvinder’ van het natuurlijk bekappen, Jaime Jackson, gaat zelfs zo ver door te stellen dat ook een gezond paard nooit op groen gras mag. Dat gaat ons wat te ver, maar feit is dat groen gras vaak tot gezondheidsproblemen leidt. Korter op het gras werkt vaak niet, uit onderzoek blijkt dat paarden in kortere tijd meer gras naar binnen schoffelen. Kijk ook uit welk soort gras je je paard geeft; lang en volgroeid gras dat er hooiachtig uitziet is beter dan kort groen gras. Het zal niet de eerste keer zijn dat een shetlander bevangen raakt van juist een heel schraal landje.

Staat je paard niet op het gras, maar krijgt hij hooi, kijk dan of je armer hooi kunt krijgen of het hooi kunt mengen met stro. Maak een slowfeeder of ga desnoods over op voerbeurten waarbij het paard wel iets te knabbelen heeft als het voer op is. Urenlang met een lege maag staan is niet goed voor een paard, maar een uur tot twee uur kan wel, anders zou je ook nooit een flinke buitenrit kunnen maken op je paard. De vuistregel met buitenrijden was vroeger al; laat na twee uur rijden je paard een half uur grazen. In het wild eet een paard tenslotte ook 60% van de tijd, niet 100%.

Maar als mijn paard minder ruwvoer binnen krijgt, krijgt hij dan wel genoeg mineralen en vitaminen binnen?

In de meeste gevallen krijgt een paard voldoende binnen en veel vetoplosbare vitaminen worden opgeslagen in vet. In de zomer eet een wild paard zich rond en in de winter teert hij in op zijn vet en daardoor komen vetoplosbare vitaminen ook weer vrij. Een wild paard heeft dus zijn eigen supplementen aan boord en spreekt ze aan precies op het moment dat in de natuur weinig vitamines meer zijn.

Laat je ruwvoer analyseren en pas als daaruit blijkt dat er eventueel een tekort zou zijn, voer dan gericht een supplement. Kies voor een supplement dat laag in ijzer is, laag in koper en laag in selenium. Koper en selenium zijn namelijk stoffen die bij een kleine overdosis al zeer giftig zijn en ijzer krijgen de meeste paarden eigenlijk al teveel binnen. Uiteraard moet je paard over een goede liksteen beschikken.

Een laatste opmerking; laat je paard geleidelijk afvallen, een crashdieet is, net als bij mensen, geen goed idee.

Je zult zien dat een paard met overgewicht dat gevoelig loopt doordat hij tegen hoefbevangenheid aan zit, een paard direct opknapt als hij al wat minder te eten krijgt.

12 Reacties

  1. Dag Jantine,
    prima om dit inderdaad eens aan de kaak te stellen. Veel paarden eten nu eenmaal teveel en stoppen niet omdat ze hun dagelijkse portie energie binnen hebben. De conditiescore is een goede manier om te controleren of je paard wel of niet te dik is. De ribben zijn echter altijd wel te voelen. Als je maar voldoende hard drukt. Het ligt iets genuanceerder, de ribben moet je direct onder de huid voelen. Omdat het vet niet altijd regelmatig verdeeld wordt is het ook beter regelmatig kritisch naar het hele paard te kijken en te voelen!
    Wat in mijn optiek niet helemaal klopt is de aanvulling van voedingsstoffen naast hooi (of gras). In Nederland is de bodem en dus de gewassen arm aan selenium, zink en koper. Natuurlijk is een overschot schadelijk. Maar tekorten moeten wel aangevuld worden. Zeker als het paard dus beperkt gevoerd krijgt. Zelfs eiwit kan tekort komen als je een paard op een vermageringsdieet zet. Een goed uitgebalanceerd rantsoen is in alle gevallen nodig om te voorkomen dat het paard in andere problemen geraakt met het op peil houden van het gewicht. Het kan dus een hele puzzel zijn.
    Misschien iets om even aan te passen?
    Met vriendelijke groeten,
    Anneke Hallebeek
    specialist veterinaire diervoeding

    • Jantine Leeflang

      Selenium en koper zijn echt gevaarlijk bij overdosering, in mijn ogen wordt er te gemakkelijk mee omgesprongen. Ik ben (geo)chemicus en heb wetenschappelijk onderzoek gedaan naar mineralen in bodems en keer op keer komt daar uit dat met name koper heel kritisch ligt. De normen voor koper in bodems ligt niet voor niets zo laag.
      Ook de eiwitdosis ligt eerder vaak veel te hoog dan te laag. Over het algemeen krijgen paarden in NL voldoende eiwit binnen, wij hebben de rijkste grassen van de wereld.
      We adviseren daarom dus ook om je voer te analyseren en in te voeren in de calculator van paardnatuurlijk. Deze is onafhankelijk en gebaseerd op bestaande voedingstabellen.

      Ben het met je eens dat mensen het type +1 als gezond zien, het is nu zelfs zo erg dat +2 regelmatig niet (h)erkend wordt door eigenaren. Ik zal de bodyscorekaart toevoegen.

      gr. Jantine Leeflang
      chemicus, docent natuurkunde en cursusleider natuurlijk bekappen

    • Prima, om het op basis van een analyse aan te vullen. Dat gaan helaas veel mensen niet doen. Recent is er een artikel verschenen over de gevolgen voor veulens van onvoldoende selenium in de bodem en gewassen in NL en BE. Dus dat geeft voor mij voldoende reden ruwvoer altijd met een passend supplement aan te vullen.
      met vr gr

      Anneke Hallebeek

  2. Michelle

    Veel mensen zien het helaas ook niet als hun paard te dik is. Wel als een paard mager is. Of zelfs gewoon erg slank – en mager genoemd wordt.
    Ook ras-discriminatie speelt daarin een enorme rol: dat ik mijn paint slank wilde houden, dat snapte men wel, dat was een paard met een hoog volbloedaandeel. Nu ik mijn haflinger slank wil houden, krijg ik toch wel rare blikken. ‘Een haf hóórt toch rond?!’ Nou, nee dus… Een haf hoort net als een paint, kwpn-er, arabier. Alleen is het botwerk wat grover.
    Om zeker te weten dat alle voedingsstoffen binnen komen bij de eenzijdige graslanden die wij hebben (pensionstal, eiwitrijk grasland), vervang ik een halve kg hooi door een halve kg ruwvoer-met-vitamines/mineralen. Daarmee onder-doseer ik dat spul enorm tov de aanbevolen hoeveelheid van de fabrikant, maar wordt in ieder geval een aanvulling gedaan in variatie.
    ‘Voeren op het oog’ wordt ook nauwelijks meer gedaan: ‘volgens de zak hoort hij zoveel te krijgen en volgens die en die calculator moet hij dan zoveel hooi hebben’. Alleen past niet ieder paard in een tabelletje. Wordt hij dikker, voer je dus teveel of is er sprake van te weinig arbeid… Hele interessante materie!

    • Jantine Leeflang

      Als je om wat voor reden dan ook een supplement wil bijvoeren neem dan Equilife F4F, dat is een supplement zonder suikers en zetmeel.
      De meeste paarden in Nederland hebben een tekort aan arbeid ;-), niemand rijdt 30 km per dag met z’n paard, de afstand die ze in het wild lopen gedurende het etmaal.

    • Kim

      Mijn doen het eigenlijk goed met horse liquid. Als ik eens iets anders probeer , resulteert dat steeds in vit E tekort. Heb je nog ervaring met horse liquid? Voordeel vind ik ook dat je dit maar af en toe geeft, dus niet per se elke dag een bakje krachtvoer moet geven gewoon om je supplement te kunnen verstrekken.

  3. Duidelijk stukje. Ik heb nog een tip: voor inspiraties voor leuke routes om buiten te rijden kun je ook de app van Paard&Kaart gratis downloaden!!

  4. Chantal de Nijs

    Goed stuk Jantine!
    Heel leerzaam om te lezen voor veel paardenmensen.

  5. Linda

    In de liksteen van paard natuurlijk zit wel extra koper. Is dit toch niet zo’ n goede keus?

    • Jantine Leeflang

      Ha Lindavandepaarjes/babybeertje 😉
      Die liksteen kun je geven als er uit analyse blijkt dat er te weinig koper in je ruwvoer zit. In andere gevallen volstaat vaak een universele liksteen. Het gaat vooral om NaCl dat aangevuld moet worden, de rest zijn sporenelementen. Kies een liksteen die past bij de samenstelling van het ruwvoer.
      groeten,
      Jantine

Reageren is niet mogelijk

Thema door Anders Norén