Gebitsverzorging bij paarden is noodzakelijk, ook wanneer zij 24/7 beschikking hebben tot ruwvoer. (Zelfs in het wild slijten de kiezen niet vanzelf in de goede richting af. ) Het gras in Nederland is te zacht, daardoor slijten de kiezen te weinig en als paarden hooi eten gebruiken ze de voortanden niet. Een paard zonder snijtanden kan in Nederland nog prima leven en op gewicht blijven. De voortanden, de snijtanden zullen dus niet genoeg slijten. De biomechanica van de schedel laat ons zien dat de krachten tijdens het kauwen verdeeld worden over het kaakgewricht, de kiezen en de snijtanden. Deze drie punten moeten in balans zijn.

Snijtanden

Als de snijtanden te lang worden, komen de kiezen niet voldoende meer op elkaar, de occlusie is dan niet meer optimaal. Het is belangrijk dat dit voor en na de behandeling bepaald wordt. De occlusie kan verbeterd worden door de snijtanden in de juiste balans te brengen. Door de onderkaak opzij te schuiven kan bepaald worden wat de occlusie is van de kiezen. Je wil het liefst dat als je de onderkaak opzij doet dat de snijtanden binnen een halve tandbreedte van elkaar af gaan.

Kiezen

Bij paarden ‘groeien’ de kiezen en tanden gedurende het hele leven. In de kaak zit een enorm lange kies (en tanden) die met het verstrijken van de jaren naar beneden zakt. Heel bekend zijn ‘haken’ op de kiezen. Dit zijn scherpe uitsteeksels die het paard hinderen, ze kunnen kleine wondjes maken in de wangen (bovenkaak) en in de tong (onderkaak). Ook wanneer je bitloos rijdt met je paard, kan een paard door deze haken pijn hebben van het bitloze hoofdstel tijdens het rijden. Vroeger werden deze haken verwijderd met een handrasp. Tegenwoordig kun je veel sneller en preciezer werken met elektrisch gereedschap, hiermee kun je de occlusie (sluiting) van de kiezen ook veel beter in balans brengen. Met elektrisch gereedschap kun je ook veel beter achter in de mond werken, zodat ook bij de achterste kiezen de haken verwijderd kunnen worden.

Gebitsproblemen

Andere problemen die kunnen voorkomen zijn een blokkering van de voor-achterwaartse beweging van het gebit, het paard kan dan niet goed zijn ruwvoer fijn malen. Ook kan de zijwaartse beweging geblokkeerd zijn. Het lastige is dat problemen met het gebit van buitenaf lastig te zien zijn. Als een paard proppen gaat maken of zijn voer niet goed meer weg krijgt is het vaak al veel en veel te laat.

Gebitsverzorging is investeren in de toekomst van je paard. Wij hebben hier zelf een IJslander staan van 32 die een onherstelbaar slecht gebit heeft. Als 25 jaar geleden het gereedschap en de kennis van nu beschikbaar waren geweest, was het nooit zo ver gekomen. Hij werd altijd handmatig gedaan, voor die tijd al heel wat. Helaas kan handmatig een golfgebit niet meer hersteld worden en het probleem zal dus in de loop van de jaren steeds erger worden. Nu kun je een beginnend golfgebit prima op tijd bijsturen en hoeft het zo ver niet meer te komen. Zoals op de foto hieronder te zien is, komt het gebit in het wild ook niet vanzelf in de juiste balans.

Ook een uitstekende kies kan tegenwoordig goed bijgewerkt worden. Vroeger werd dat nogal eens gedaan door zo’n kies af te knippen (een kies kan dan breken!), zelfs dokter Pol beschrijft dit nog, gelukkig hoeft dat met elektrisch gereedschap niet meer.

Natuurlijk?

In de wereld van het natuurlijker omgaan met je paard en natuurlijk huisvesten is nogal eens weerstand tegen ‘moderne’ manieren van gebitsverzorging. Dat is helemaal niet nodig, want ‘ouderwets’ is niet altijd beter. Het natuurlijker huisvesten van paarden en rijden zonder ijzers is immers ook een modern inzicht dat in Nederland pas zo’n 15 jaar geleden bekendheid kreeg. Alleen het weghalen van de ‘haken’ op de kiezen is net zo achterhaald als het opstallen en beslaan van je paard. De snijtanden en het kauwoppervlak van de kiezen zijn net zo belangrijk. De gebitsverzorger moet toewerken naar een driepuntsbalans tussen kiezen, snijtanden en het kaakgewricht, zonder daarbij door te schieten naar een mooi glad sportgebit waarbij de eerste kiezen half worden weggevijld voor bitseats.

Meer over gebitsverzorging:

Gebitsverzorging, elektrisch, of handmatig, wel of niet sederen?

Wat is het probleem, het bit of het ge-bit?