Na het rapport van Dier & Recht over de schrijnende situaties waarin veel manegepaarden leven is de discussie over welzijn en met name huisvesting losgebarsten. In een artikel in de NRC kregen de eigenaren van de Hollandse Manege alle ruimte om hun hart te luchten over dit rapport.

De eigenaren van de Hollandsche Manege doen hun beklag in het artikel dat de lat voor welzijn veel te hoog wordt gelegd door Dier & Recht. De lat ligt helemaal niet hoog, de lat ligt zelf nog veel te laag met minimaal vier uur per dag vrije beweging. Paarden hebben een aantal basisvoorwaarden nodig om gezond en gelukkig te kunnen leven; voldoende ruwvoer, vriendjes en voldoende vrijheid. Deze voorwaarden zijn net zo belangrijk als eten en drinken voor een paard. Een manege eigenaar kan een paard niet behandelen als een fiets, die je na gebruik weer terugzet in de stalling. Het een en ander wordt duidelijk als je de situatie van maneges (en pensionstallen net zo goed) projecteert op een kat. Een kat stop je ook niet in een kratje, de afmetingen zijn volledig vergelijkbaar met de afmetingen van een box voor een paard, in beide gevallen kan het dier z’n kont amper keren in de kooi. Niemand stopt een kat bijna het hele etmaal in een krat, om hem vervolgens één of twee uur per dag uit te laten en er zal geen enkele wetenschapper te vinden zijn die deze manier van huisvesten met omtrekkende bewegingen en afleidingsmanoeuvres genuanceerd zal goedpraten.

Een paard heeft natuurlijke behoeften waaraan je moet voldoen, net als de kat. Een paard beweegt van nature 80% van de tijd door met eten en bewegen, maar paarden op stal staan 90% van de tijd stil. Paarden moeten elkaar kunnen zien en aanraken, alleen uitzicht op een ander paard werkt zeer frustrerend. Op stal kan het zijn dat ze bijna het etmaal rond naast een paard staan waar ze zelf niet voor zouden hebben gekozen. Het gevolg zijn ruzies en frustraties omdat het ene paard het andere weg wil jagen, maar dat kan niet want ze zitten opgesloten.

Het probleem van de Hollandsche Manege is dat deze gebouwd is in de 19e eeuw, met de bijbehorende 19e -eeuwse opvattingen over dieren. Uit diezelfde eeuw stamt Artis, in vele opzichten vergelijkbaar met de Hollandse Manege. Gebouwd in de stad, in dezelfde eeuw, maar er is een belangrijk verschil. Daar waar Artis probeert mee te gaan in de veranderende opvattingen over dierenwelzijn, houden de eigenaren van de Hollandsche Manege halsstarrig vast aan de 19e -eeuwse opvattingen. Artis aan het eind van de 20e eeuw al het aantal dieren en diersoorten teruggebracht, om de overgebleven dieren meer ruimte te geven. Wie herinnert zich niet de ijsbeer die altijd ijsbeerde, omdat hij volledig was doorgedraaid door een te klein verblijf. Toen de ijsbeer is gestorven is deze niet meer vervangen. Paarden kunnen niet eens ijsberen door de stal, daar is hun box te klein voor, daarom gaan ze weven, luchtzuigen of kribbebijten, samengevat onder de term stalondeugden. Stalondeugden zijn het gevolg van een ondeugdelijke stal en maar zeer zelden het gevolg van rouw zoals de eigenaren beschrijven. Als een paard met een stalondeugd verplaatst wordt naar een geschikte groepshuisvesting wordt een stalondeugd snel minder en kan zelfs uiteindelijk helemaal verdwijnen. Ik heb zelf twee paarden die fanatieke luchtzuigers waren die helemaal genezen zijn.

Groepshuisvesting wordt onterecht als schier onmogelijk weggezet in het artikel. Rangordeproblemen, blessures, verwondingen, voernijd en vieze paarden zijn allemaal onterechte vooroordelen die mensen vaak hebben. Een groepshuisvesting die goed wordt aangepakt kan wel degelijk succesvol zijn. Manege De Burght werkt al tientallen jaren met een groepshuisvesting voor hun manegepony’s. Ongeveer vijftig paarden staan in een kudde en hebben beschikking over ruwvoer op een centrale voerplaats, een ruim opgestrooide inloopstal en een uitloop van ongeveer een hectare. Alle paarden staan dag en nacht buiten en problemen met rangorde, blessures en verwondingen komen weinig voor, omdat er zoveel ruwvoer wordt verstrekt dat ook de paarden lager in rangorde voldoende kunnen eten. Bijkomend voordeel is dat uitmesten voor de manege eigenaar veel minder werk is. Een andere optie voor het huisvesten van paarden op een kleiner oppervlak is het HIT actief systeem. Stal Mansour in Arnhem heeft als eerste dit systeem ingevoerd. Hier stonden ruim vijftig paarden op een halve hectare, tegenwoordig ruim een hectare. Ook hier zijn geen rangordeproblemen omdat de paarden in speciaal voersysteem te eten krijgen. Kortom, dit vooroordeel kan dus zonder pardon van tafel geveegd worden. Zelfs om de hoek is een beter voorbeeld te vinden, in Amsterdam. Midden in IJburg begon ‘boerderij op IJburg’, waar manege pony’s in een paddock paradise systeem staan. Kinderen leren hier dat het ook anders kan, de paarden staan altijd buiten en worden bitloos en ijzerloos gereden. Een hele generatie groeit nu gelukkig op met een ander beeld. Deze stadskinderen zullen wel vragen gaan stellen als ze paarden opgesteld zien staan in fietsenrekken met hun hoofd vastgebonden aan de muur.

In het artikel stellen vader en zoon Valk dat dierenwelzijn wel haalbaar en betaalbaar moet zijn. Bovenstaande drie voorbeelden geven aan dat het haalbaar én betaalbaar is. Bovendien moet je je afvragen of je wel ten koste van het dier moet werken. Als verbetering van paardenwelzijn niet mogelijk is op de Hollandse Manege (minder paarden, grotere ruimtes, vaker op vakantie naar een weiland, huisvesting buiten de stad en alleen voor lessen op de vrachtwagen naar de binnenstad), misschien moeten we ons dan afvragen of er nog wel paarden gehuisvest moeten worden in de Hollandsche Manege. Zoals Artis ook eerlijk nadenkt over het huisvesten van een aantal diersoorten in hun 19e -eeuwse omgeving, zo zou de Hollandse Manege ook moeten afwegen wat eerlijk is voor de paarden.

Het rapport van Dier & Recht is geen stemmingmakerij, zoals de heren Valk stellen, het is de keiharde schrijnende realiteit waarin paarden anno 2018 nog steeds dag in dag uit mee te maken hebben en dat is op geen enkele manier goed te praten. Een boer die zijn koeien in individuele boxen zou huisvesten zoals een manege is strafbaar!