Steeds meer therapeuten maken gebruik van een thermografische camera, sommigen hebben er zelfs een langdurige opleiding voor gevolgd. Is thermografie werkelijk het ei van Columbus, of heeft het meer weg van ‘de nieuwe kleren van de keizer’? Mensen zijn snel geneigd magische eigenschappen toe te kennen aan een apparaat dat het onzichtbare zichtbaar maakt. De eerste keer dat mensen de laterna magica (de toverlantaarn) zagen dachten ze ook dat dit bijna magisch was, vandaar ook de naam.

Thermografie is het gebruik van een warmtebeeldcamera waarmee verschillen in warmte zichtbaar gemaakt kunnen worden. Als licht gebroken wordt door regendruppels, ontstaat een regenboog waarin het witte licht wordt gesplitst in alle kleuren die voor ons mensen zichtbaar zijn. Aan het ene uiteinde bevindt zich naast paars het ultra-violet, voor ons onzichtbaar, voor sommige insecten wel zichtbaar. Aan het andere uiteinde zit naast rood het infrarood.

Warmte en infraroodstraling zijn voor het menselijk oog niet zichtbaar en worden door deze warmtebeeldcamera’s wel zichtbaar gemaakt. De warmtebeeldcamera’s of thermografische camera’s worden onder andere gebruikt om de isolatie van huizen te bekijken, om eventuele warmtelekken op te sporen. In de reguliere geneeskunde wordt zelden of nooit gebruik gemaakt van thermografie, omdat betrouwbare bewezen medische beeldvormingsmethoden daar toegepast worden, zoals echografie (beeld maken met behulp van geluid), röntgenfoto’s en MRI scans.

Is een thermografische camera dan nutteloos? Nee; de menselijke hand is in staat om temperatuurverschillen van drie graden waar te nemen, bij een ontsteking is het temperatuurverschil dusdanig groot dat dit met de handen waarneembaar is.  Een thermografische camera kan veel preciezer temperatuurverschillen meten. Thermografie kan nuttig zijn bij het lokaliseren of vroeg opsporen van een hoefzweer of het vaststellen van een ontsteking, echter thermografie is niet specifiek genoeg om een goede diagnose te kunnen stellen. Bovendien staan de herhaalbaarheid en reproduceerbaarheid van thermografisch onderzoek ter discussie. Op zijn best kan een infraroodcamera gezien worden als een luxe thermometer die in één oogopslag de temperatuurverschillen zichtbaar maakt.

De oven én de koelkast samen op één opname:

Een thermografische camera is geen geschikte methode om te bepalen of een pees beschadigd is. Nogmaals; een thermografische camera is een warmtebeeld camera. Alleen ontstekingen kunnen dus worden waargenomen. Denk hierbij aan hoefzweren, ontstoken kroonrand bij hoefbevangenheid, of onderkoelde hoeven door hoefijzers (ijzer is een goede warmtegeleider) of echt een peesontsteking. Als met behulp van een thermografische camera is vastgesteld dat je paard een probleem heeft moet je ALTIJD de dierenarts inschakelen voor nader onderzoek. Adviezen als ‘de hoeven zijn verkeerd bekapt’ of ‘het zadel knelt’ of ‘de rug heeft een blokkade’ zijn diagnoses die je naast je neer kunt leggen, omdat dergelijke waarnemingen onmogelijk te doen zijn met een thermografische camera. Oja ‘anamnese’ is het moeilijke woord voor ‘onderzoek’ of ‘verslag’ over het ziektebeeld, symptomen en andere relevante zaken voor het ziektebeeld.

Omdat het zo eenvoudig is, wordt de schijn van magie opgewekt en wordt er met medische termen uit de anatomie gesmeten om de indruk te wekken dat het hier om een wetenschappelijk bewezen methode gaat. Iedereen kan een warmtecamera bedienen en iedereen kan de anatomie van een paard uit zijn hoofd leren, maar die twee dingen staan eigenlijk los van elkaar. Leuk om te weten hoe elk spiertje en elk peesje heet, maar het voegt vrijwel niets toe. Een hoefzweer is een hoefzweer, hoefbevangen is hoefbevangen en een ontstoken pees is heel vervelend en gaat lang duren en in alle gevallen moet je je veearts inschakelen!

Er bestaat geen officiële opleiding tot thermograaf, ze bestaan wel maar zijn niet erkend. Wat ook te denken geeft is dat artsen en veeartsen geen gebruik maken van thermografische camera’s. Als het werkelijk het ei van Columbus was dan had elke huisarts zo’n ding liggen. Om een thermografische camera te kunnen bedienen moet je de hoofdstukken over licht en warmte doornemen uit een natuurkunde boek op 3 havo/vwo niveau en misschien nog een hoofdstuk over straling, zodat je weet dat infrarode straling geen donder te maken heeft met radioactieve straling.

Thermografie is dus een handig hulpmiddel, een thermometer waarmee je foto’s kunt maken. Hiervoor hoef je geen speciaal opgeleide thermograaf voor te laten komen, je buurman die bouwvakker is en een Cat S60 smartphone heeft kan ook foto’s voor je maken als je denkt dat je paard een hoefzweer heeft. Zorg voor een schoon en droog paard, ga niet in de zon staan of in de wind. Hou er rekening mee dat een zwarte vacht er anders uitziet op de foto dan een witte vacht (maak voor de grap eens een foto van een bonte Tinker). Ook haarverlies beïnvloedt de foto; hier verliest het lichaam meer warmte. Een geschoren deel (voor echografie) zal dus automatisch ‘warmer’ zijn op de foto.

Hieronder zie je enkele foto’s met bevestigde diagnoses (door veearts), waar je wél wat mee kunt. Wij hebben de thermografische camera altijd mee en hebben er al menig hoefzweer mee kunnen opsporen.

Foto 1

Een paard met een hoefzweer, rechtsachter. Je ziet duidelijk dat de kroonrand van de rechter achterhoef warmer is dan de linker achterhoef. Daarbij kwam dat het paard niet op dit been wilde staan en amper kon lopen. De hoefzweer kon vlot worden opgespoord en opengemaakt worden. Daarna liep het paard snel weer goed.

Foto 2

Te zien is dat het paard een deken op heeft :-), de deken houdt een deel van de warmte-uitstraling van het paard tegen. Dit paard heeft rechtsvoor een vorm van artrose, het been is minder doorbloed dan het andere voorbeen. Leuk om te zien is dat ogen en het puntje van de neus bij paarden de meeste warmtestraling hebben, dus ook het meeste warmteverlies.

Foto 3

Dit paard heeft een onherstelbare blessure aan een pees door verkleving. Aan de buitenkant is ook een verdikking te zien.

Foto 4

Dit paard heeft een peesblessure aan het rechtervoorbeen. Het been is duidelijk warmer. Opvallend genoeg is de  hoef juist minder warm; dit komt waarschijnlijk doordat het zere been minder belast wordt en dus de hoef ook minder belast wordt en dus ook minder doorbloed raakt. Het gezonde been is koeler, maar de hoef is juist warmer. Wanneer een paard geblesseerd is, kan in zo’n situatie (in ernstige gevallen) bevangen raken aan het ‘gezonde’ been, door overbelasting.

Al deze foto’s zijn door ons gemaakt en mogen niet zonder toestemming gebruikt worden! Wil je een foto gebruiken voor bijvoorbeeld een presentatie of een werkstuk, mail ons dan jileeflang@gmail.com

Bronnen:

http://www.wildhorse.at/ThermographyHoof_englisch.pdf

http://www.thehorse.com/articles/10460/thermography-diagnosis-tool-for-horses

https://www.kwakzalverij.nl/behandelwijzen/overige-behandelwijzen/kwakzalvende-infraroodkijkers-zien-beginnende-borsttumoren/

Natuurkunde over licht, warmte en straling:

http://www.roelhendriks.eu/Natuurkunde/w2B%20licht/licht.html

http://www.roelhendriks.eu/Natuurkunde/w3I%20radioactiviteit/radioactiviteit.html

http://www.roelhendriks.eu/Natuurkunde/w2H%20warmte/warmte.html