In de paardenwereld duiken steeds vaker alternatieve geneeswijzen op, zoals die ook bij het alternatieve circuit voor mensen bekend zijn. Voor een paar tientjes kan je je paard laten ‘readen’ en in sommige gevallen geve20160607_110514n ‘readers’ adviezen over hoe bepaalde kwalen en aandoeningen bij het paard te moeten genezen. Hierbij betreedt een readereigenlijk het terrein van een dierenarts.

Readings of andere vormen van waarzeggerij berusten voornamelijk op ‘cold readen’. (“koud lezen”) is een methode toegepast door waarzeggers, bij politieverhoren of bij verkoopgesprekken om, zonder werkelijk iets over de gesprekspartner te weten, bij die gesprekspartner de indruk te wekken dat men wel iets over hem weet.

Om het effect te bereiken kunnen verschillende aanknopingspunten worden gebruikt, die – in combinatie met elkaar – tot, voor de ‘klant’, verbazingwekkende resultaten leiden:

  •  Paardenfora: mensen beseffen niet hoeveel informatie ze achterlaten op internet. Diverse paardenfora, eigen websites etc. Bij een experiment op een groot Nederlands paardenforum waarbij gratis readings werden aangeboden, bleek hoe makkelijk het was om mensen te doen geloven dat je helderziend bent. Eenvoudigweg het nalezen van de berichtengeschiedenis en daar bepaalde dingen uitpikken en op een bepaalde manier opschrijven deed mensen reageren als ‘oh wat goed’ ‘het klopt precies’. Terwijl het gewoon hun eigen woorden waren, ze stonden kennelijk niet stil bij het feit dat ze die informatie zelf gegeven hadden. (De personen in kwestie is daarna meteen verteld hoe de vork werkelijk in de steel zat.)
  • Google. Een hele bekend voorval waarbij een helderziende door de mand viel is ‘googlen met Robbert van den Broeke’. In een programma van Irene Moors ging Robbert op bezoek bij mensen en huizen en wist tot in onwaarschijnlijke details zaken te vertellen waar hij ogenschijnlijk geen weet van kon hebben. Op 18 december ging het mis, in een uitzending waarbij hij iets vertelt over het beroep van een overleden persoon heeft hij het over een ‘genverbrander’. Op internet was één website te vinden met informatie over deze persoon en op die site stond een type fout, het beroep was namelijk geneverbrander (ook wel gespeld als jeneverbrander), het woord genverbrander, was dus gewoon geneverbrander met een ‘e’ te weinig. (http://www.skepsis.nl/robbertvandenbroeke.html)
  • Analyse van het uiterlijk van de gesprekspartner: de gesprekspartner geeft reeds veel informatie over zichzelf prijs onder meer door kleding, lichaamshouding, leeftijd, kapsel, geslacht, accent, sieraden, het al dan niet dragen van een trouwring, het al dan niet hebben van ‘werkmanshanden’, de auto, het huis, de pensionstalling etc. Eigenlijk gewoon mensen- en paardenkennis.
  • Uitspraken doen die op iedereen en op elk paard van toepassing zijn “U vindt het prettig als andere mensen u bewonderen; naar uzelf toe bent u echter vaak nogal kritisch”. “Uw paard vindt het niet fijn om alleen te zijn” (nee welk paard wel? Het is een kuddedier) Zie ook Forer-effect.
  • Aanbieden van een groot aantal opties. Het medium Char is hier bekend om: “Een P… ik krijg heel duidelijk een P door… Of een B…” – het is nu aan de gesprekspartner om de (voor- of achter, doop- of meisjes)naam van een familielid/paard etc te herkennen en te noemen – maar de naam van een andere persoon, een land, topografische plaats of de naam van een ziekte kan natuurlijk ook. Door observatie van de gesprekspartner, sturing van het verdere gespreksverloop aan de hand van de verkregen antwoorden en door het doen van voor de hand liggende gevolgtrekkingen komt de ‘cold reader’ heel wat feiten te weten, waarvan de gesprekspartner de indruk heeft dat die niet door hemzelf zijn verstrekt.

“Gedurende een succesvolle cold reading is het de waarzegger, die de meeste woorden levert; het is echter de klant, die de meeste betekenis en al het daaraan gehechte belang levert.” Ian Rowland

Het forer-effect en fotoreadings bij paarden

Het Forer-effect, is afkomstig uit de psychologie. Dit effect gaat over de neiging van mensen om vage en algemene uitspraken te accepteren als rake, typerende omschrijving, zonder zich te realiseren dat diezelfde omschrijving voor bijna iedereen opgaat. Je hoeft maar een tijdschrift open te slaan het Forer-effect is te vinden op pagina 32 bij de horoscopen. Dit zijn ook vaak algemene uitspraken die op iedereen van toepassing kunnen zijn en ook voor meerdere uitleggen vatbaar zijn.

De Amerikaanse psycholoog Forer heeft als eerste dit effect beschreven. Hij deed een experiment waarbij hij zogenaamd een persoonlijkheidstest afnam bij zijn studenten. Om het echt te laten lijken moesten de studenten net als bij de persoonlijkheidstesten zoals die veel in tijdschriften en op internet te vinden zijn. Forer deed niets met deze getallen, maar gaf alle studenten dezelfde ‘uitkomst’ van de test. De studenten waren heel tevreden met de uitslag en ze moesten een cijfer geven aan de mate waarin de uitslag overeenkwam met hun eigen beeld. Een 0 was ‘helemaal niet’ en een 5 was ‘klopt helemaal’. De studenten gaven gemiddeld een 4,3.

De studenten waren stomverbaasd toen zij hoorden dat de uitslag van de test was samengesteld uit horoscopen uit tijdschriften die Forer had gekocht bij de kiosk.

Sindsdien is het experiment – met dezelfde tekst – vele keren herhaald. De gemiddeld aan de ‘uitslag’ gegeven waardering bedraagt circa 4,2. De tekst die werd voorgelegd:

“U hebt nodig dat andere mensen u graag mogen en u bewonderen, maar voor uzelf bent u kritisch. Hoewel uw persoonlijkheid enkele zwakheden vertoont, kunt u die doorgaans goed compenseren. U hebt een aanzienlijk ongebruikt talent, dat u nog niet tot uw voordeel hebt ingezet. Hoewel u discipline en beheersing uitstraalt, maakt u zich regelmatig zorgen en voelt u zich onzeker. Soms betwijfelt u ernstig of u de juiste beslissing hebt genomen of het juiste heeft gedaan. U verkiest een bepaalde hoeveelheid afwisseling, en wordt ontevreden wanneer u gehinderd wordt door restricties en beperkingen. U bent er ook trots op een onafhankelijk denker te zijn en u aanvaardt geen beweringen van derden zonder bevredigend bewijs. U hebt ontdekt dat het niet zeer wijs is, uzelf tegenover anderen al te zeer bloot te geven. Soms bent u extravert, vriendelijk en gezellig in de omgang, terwijl u op andere momenten introvert, behoedzaam en gereserveerd bent. Sommige van uw ambities zijn tamelijk onrealistisch.”

Een derglijke tekst is ook eenvoudig samen te stellen voor een paard, waarbij elke eigenaar het gevoel heeft dat het op zijn of haar paard van toepassing is, vaak zijn deze (foto)readings ook doorspekt met antropomorfisme.

“Black Beauty vindt het fijn dat hij buiten staat. Hij vindt het ook leuk om met andere paarden te stoeien (soortgenoten, ruimte en sociaal gedrag zijn onderdeel van het gedrag van elk normaal paard) . Hij vindt het fijn om geborsteld te worden, maar hij vindt het moeilijk om lang stil te staan. (de meeste paarden gaan draaien op een gegeven moment) Op de vraag of hij ergens pijn heeft antwoordt Black Beauty dat hij geen pijnpunten heeft, maar soms wat spierpijn heeft na een lange rit. (dit zou zo kunnen zijn, maar niemand kan dit daadwerkelijk controleren) Wortels en appels zijn zijn favoriete kostje, daar is hij echt dol op. (ooit een paard zijn neus op zien trekken voor een van beide?). Black Beauty vindt het fijn als hij eerst mag ruiken aan vreemde dingen en er naar mag kijken, zoals bijvoorbeeld het zadel. De trailer vindt hij nog wel een beetje eng. (de meeste paarden gaan niet voor hun lol op de trailer staan). Hij heeft tijd nodig om nieuwe dingen te leren. (wie niet?). Op de vraag of hij verder nog lichamelijk klachte heeft antwoord Black Beauty dat zijn nieren niet maar 97% werken (gelukkig zijn hier diverse middeltjes voor te koop waarvan de werking nooit is aangetoond)”

Dit betreft een vrij onschuldige reading, zoals die met enig googlen op verschillende paardenfora te vinden zijn. Soms gaat een reader verder en geeft ook medisch advies. Een enkele keer is een reading heel emotioneel voor een eigenaar, terwijl niet te bewijzen is of dit ook werkelijk zo is. Wanneer een reader zegt dat het paard de eigenaar niet meer lief vindt, is dit niet te controleren, maar kan een eigenaar wel emotioneel geraakt zijn.

Het staat iedereen natuurlijk vrij om zo’n reading te laten doen van zijn of haar paard, maar het is verstandig medische adviezen links te laten liggen en andere uitspraken met een gezond Hollands korreltje zout te nemen.